Αλάτι

Το αλάτι, το χλωριούχο νάτριο δηλαδή(χημικός τύπος NaCl), όπως είναι η επιστημονική του ονομασία  δηλαδή είναι από τα βασικά στοιχεία της διατροφής μας καθώς είναι αυτό που νοστιμιζει τα φαγητά μας και που αναμφίβολα δεν λείπει από καμία κουζίνα.

Το αλάτι είναι πολύ διαδεδομένο στη φύση. Βρίσκεται διαλυμένο στο νερό της θάλασσας και στο νερό ορισμένων λιμνών. Επίσης, βρίσκεται σε στερεή κατάσταση μέσα στη γη, όπως π.χ. στην Πολωνία, στην Αυστρία, στη Γερμανία κλπ (ορυκτό αλάτι ή αλίτης). Η θάλασσα περιέχει αλάτι σε ποσοστό 2,7 – 3,8%. Σε περιοχές, όπου το κλίμα είναι θερμό, το ποσοστό αυτό αυξάνεται ενώ μειώνεται σε θάλασσες όπου εκβάλλουν πολλοί ποταμοί. Το αλάτι είναι απαραίτητο συστατικό κάθε ζωντανού οργανισμού και παίζει σπουδαίο ρόλο στα βιολογικά φαινόμενα.

pegasus_LARGE_t_209761_105749848

Σύσταση

Το μαγειρικό αλάτι αποτελείται κατά 97% με 99% από χλωριούχο νάτριο. Στο εμπόριο το αλάτι κυκλοφορεί με προσμείξεις, κυρίως ιωδιούχου καλίου (ΚΙ) (επίσης απαραίτητο στη διατροφή), οπότε έχει γεύση λίγο πικρή και είναι αρκετά υγροσκοπικό. Επίσης περιέχει αντισυσσωματωτικά, συνήθως πυριτικό αργιλιονάτριο (E554).

Το καθαρό αλάτι είναι σώμα στερεό, κρυσταλλικό, με ειδικό βάρος 2,165. Τήκεται στους 801° C και βράζει στους 1413° C. Διαλύεται στο ψυχρό και στο θερμό νερό. Όταν θερμανθούν οι κρύσταλλοί του ακούγεται ένας χαρακτηριστικός θόρυβος σαν τρίξιμο. Αυτό οφείλεται στο νερό που συγκρατούσαν οι κρύσταλλοι, το οποίο με τη θέρμανση εξατμίζεται. Επειδή απορροφά νερό από την ατμόσφαιρα χαρακτηρίζεται ως υγροσκοπικό. Όταν είναι 100% καθαρό, το αλάτι έχει αλμυρή γεύση και δεν συγκρατεί υγρασία (δεν είναι υγροσκοπικό).

Ιδιότητες(θετικά)

Το αλάτι έχει την ιδιότητα να εμποδίζει την ανάπτυξη μικροοργανισμών, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται για τη συντήρηση των τροφίμων, των αλίπαστων. Το αλάτι που προέρχεται από τη θάλασσα θεωρείται ωφελιμότερο από το ορυκτό και χρησιμοποιείται στην καθημερινή διατροφή του ανθρώπου. Είναι απαραίτητη μια μικρή ποσότητα από αυτό να λαμβάνεται καθημερινά με τις τροφές. Υπάρχουν, πάντως, περιπτώσεις που απαγορεύεται εντελώς, όπως σε παθήσεις νεφρών και σε περιπτώσεις υπέρτασης. Όταν βρίσκεται μέσα στον οργανισμό διευκολύνει την πέψη, ανοίγει την όρεξη, συντελεί στην έκκριση των γαστρικών υγρών, εμποδίζει τις ζυμώσεις στο στομάχι και στo έντερo, αποτρέπει τη δυσκοιλιότητα και βοηθάει τον μεταβολισμό των τροφών που περιέχουν πρωτεΐνες. Είναι, επίσης, ωφέλιμο σε ορισμένες παθολογικές καταστάσεις, γιατί εμποδίζει την αιμόπτυση, δρα σαν καθαρτικό κλπ. Το αλάτι συντελεί στην αύξηση του αριθμού των ερυθρών αιμοσφαιρίων και τα βοηθά να προσλαμβάνουν ευκολότερα το οξυγόνο. Έτσι, το αίμα αποκτά λαμπρότερο χρώμα.

alati

Ιδιότητες(αρνητικά)

Η κατάχρησή του στη διατροφή είναι δυνατό να προκαλέσει παθήσεις. Από υπερβολική χρήση του ο άνθρωπος είναι δυνατό να πάθει έλκος, δυσπεψία ή να καταστρέψει τους νεφρούς του. Για όλα αυτά επιβάλλεται προσοχή στον καθορισμό της καθημερινά απαιτούμενης ποσότητας. Η ποσότητα αυτή ποικίλλει ανάλογα με τον οργανισμό, την ηλικία και την γενικότερη διατροφή.

Κατανάλωση

Όπως αναφέραμε και παραπάνω μπορεί το αλάτι να είναι βασικό στοιχείο της διατροφής μας ή υπερκαταναλωση του μπορεί να δημιουργήσει αρκετά προβλήματα στην  υγεία μας. Η συνιστώμενη λοιπόν ημερήσια δόση νατρίου είναι 2,5 με 3 γραμμάρια (1 κουταλάκι) και μισό κουταλάκι για όσους πάσχουν από υπέρταση. Οι περισσότεροι από εμάς όταν θέλουμε να ελαττωσουμε  το αλάτι στην διατροφή αρχίζουμε να μειώνουμε την  ποσότητα που βάζουμε στα φαγητά μας αγνοώντας το γεγονός ότι το περισσότερο αλάτι που καταναλώνουμε βρίσκεται στα συσκευασμένα τρόφιμα, είτε αυτά είναι αλμυρά είτε γλυκά. Φορτωμένα με αλάτι είναι αρκετά προϊόντα γνωστών εταιρειών. Σε σχετικές έρευνες, οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι όσο πιο γνωστή ήταν η εταιρεία παρασκευής τόσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα αλατιού του προϊόντος. Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις άγγιζαν το διπλάσιο συγκριτικά με προϊόντα που παρασκευάζονταν από τα ίδια τα σουπερμάρκετ. Ιδού τα πιο αλατισμένα προϊόντα: Ψωμί, προϊόντα κρέατος, αλλαντικά, δημητριακά πρωινού, τυρί, βούτυρο και προϊόντα επάλειψης, φασόλια, έτοιμα και κονσερβοποιημένα γεύματα, σούπες, πίτσες, πατατάκια, σνακ και ελιές.

Τα είδη του αλατιού

Το αλάτι αρχικά χωρίζεται σε δύο κατηγορίες με κριτήριο το αν είναι ορυκτό η θαλασσινό έτσι έχουμε:

Θαλασσινό αλάτι: είναι φυσικοί κρύσταλλοι αλατιού, που προέρχονται από την εξάτμιση του θαλασσινού νερού, είτε λόγω του ηλίου, είτε λόγω του αέρα, είτε μέσω τεχνιτών χειρισμών. Είναι το πιο συνηθισμένο στη χώρα μας.

Ορυκτό αλάτι: είναι η κοινή ονομασία του ορυκτού αλίτη – halite. Το συλλέγουμε από διάφορες περιοχές σε όλον τον κόσμο με τη μέθοδο της εξόρυξης αν τα κοιτάσματα είναι καθαρά ή της διάλυσης αν υπάρχουν διάφορες προσμείξεις.

Εκτός απο αυτό τον διαχωρισμό το αλάτι επίσης χωρίζεται σε διάφορα είδη ανάλογα με το μέγεθος των κόκκων τους, τον τόπο προέλευσης και την περιεκτικότητά τους σε προσμίξεις.

1. Λευκό θαλασσινό αλάτι

image

Το επιτραπέζιο αλάτι έχει υποστεί επεξεργασία για τον καθαρισμό του. Συνήθως προστίθεται σε αυτό ιώδιο.
Προτιμήστε το χοντρό αλάτι το οποίο είναι θαλασσινό αλάτι ακατέργαστο και περιέχει μεταλλικά άλατα στο μαγείρεμα παρά ως επιτραπέζιο.

2. Ανθός αλατιού

image

Ο άνθος αλατιού είναι σπάνιο και το ακριβότερο των άλλων αλατιών. Συλλέγεται από την επιφάνεια της αλυκής με τα χέρια και μοιάζει με λεπτές, φίνες νιφάδες. Το αλάτι αυτό δεν έχει υποστεί καμιά κατεργασία, είναι ένα φυσικό προϊόν πλούσιο σε ιχνοστοιχεία, κάλιο, ασβέστιο και φθόριο.

3. Μαύρο αλάτι Χαβάης

image

Το μαύρο αλάτι Χαβάης είναι ένα παραδοσιακό θαλασσινό αλάτι από τη Χαβάη. Το μαύρο του χρώμα το οφείλει στον άνθρακα που προστίθεται. Συλλέγεται με το χέρι πάνω από τις λίμνες που σχηματίζονται στο έδαφος από ροές λάβας. Το μαύρο αλάτι έχει και καλλυντική χρήση σε πολλά κέντρα σπα.
Ο άνθρακας πιστεύεται ότι έχει αποτοξινωτικές ιδιότητες και βοηθάει στην αποβολή τοξινών από το σώμα.

4. Κόκκινο αλάτι Χαβάης

image

Το κόκκινο αλάτι Χαβάης είναι φυσικό προϊόν που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της παλίρροιας και έχει αναμειχθεί με κόκκινο ηφαιστειακό πηλό. Το αλάτι αυτό είναι πλούσιο σε ηλεκτρολύτες, ιχνοστοιχεία αλλά και σίδηρο.

5. Γαλάζιο αλάτι Περσίας

image

Το αλάτι Περσίας έχει χαρακτηριστεί το ζαφείρι των Ιμαλάϊων. Θεωρείται ένα από τα πιο σπάνια αλάτια. Το χρώμα του το οφείλει από τα πετρώματα της περιοχής που συλλέγεται. Δεν υπόκειται σε επεξεργασία και είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και μέταλλα.

6. Καπνιστό αλάτι

image

Το καπνιστό αλάτι είναι θαλασσινό αλάτι στο οποίο έχει γίνει κάπνισμα. Η γεύση του εξαρτάται από το είδος του ξύλου όπου θα γίνει το κάπνισμα. Συνήθως γίνεται σε ξύλο σημύδας, κέδρου ή οξιάς. Είναι ιδανικό για ψητά κρέατα.

7. Ροζ αλάτι Ιμαλάϊων

image

Το αλάτι Ιμαλαΐων ανήκει στην κατηγορία του ορυκτού αλατιού και θεωρείται καλύτερο από το επιτραπέζιο, διότι δεν περιέχει χημικές ουσίες. Το συστήνουν πολλές φορές ως πιο υγιεινό αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως και αυτό περιέχει νάτριο επομένως η χρήση του πρέπει να γίνεται με μέτρο.

Πηγή: Wikipedia, vita.gr, tlife.gr

Advertisements